Selecteer een pagina

Wat is slapeloosheid? [De 15 meest voorkomende oorzaken]

door | 24-apr-2019 | Gezondheid | 0 Reacties

Er is sprake van slapeloosheid als je veel moeite hebt om in slaap te vallen, of als je vaak wakker wordt in de nacht en dan moeite hebt om verder te kunnen slapen. Slapeloosheid staat ook wel bekend als insomnia. Meer dan de helft van de Nederlanders heeft in zijn of haar leven wel eens last van insomnia. Slapeloosheid brengt gevolgen met zich mee. De meest voorkomende gevolgen zijn dat je last krijgt van vermoeidheid, weinig energie, problemen met concentreren, een slecht humeur en dat je verminderde prestaties op je werk of op school hebt. Omdat een slaaptekort ervoor kan zorgen dat je gezondheid achteruit gaat (zie deze blog over slaap), is het zeer belangrijk om dit aan te pakken. Daarom vind je hier een lijst van de vijftien meest voorkomende oorzaken van slapeloosheid.



Oorzaak 1: Medicatie

Vaak staan verschillende medicijnen een goede nachtrust in de weg. Meestal zijn dit de wat zwaardere medicijnen, maar dit geldt ook voor een aantal mildere medicijnen. Zo kunnen antihistamine, hoestdrank en middelen die tegen krampen werken een negatief effect op de nachtrust hebben. Als slapeloosheid een bijwerking van een medicijn is, staat dit in de bijsluiter. Het is daarom belangrijk dat je deze leest voor je het medicijn gebruikt. Het is aan te raden om met je huisarts te overleggen als je eerder al slaapproblemen hebt gehad door medicijnen als je aan nieuwe medicatie begint. Het is goed mogelijk dat sommige slaapproblemen simpel te verhelpen zijn door een gezond voedingspatroon, of door het gebruik van oliën en kruiden.

 

Oorzaak 2: Cafeïne

Het drinken van energiedrankjes, koffie, zwarte en in mindere mate groene thee kan ervoor zorgen dat je slaapproblemen als slapeloosheid krijgt. Dit komt doordat er cafeïne in verwerkt zit. Dit zorgt ervoor dat je moeilijker slaapt. Sommige kruiden bevatten ook cafeïne. Dit kun je makkelijk op het etiket terugvinden. Het is gelukkig niet noodzakelijk om helemaal geen cafeïne houdende producten meer te eten of te drinken. Als je geen cafeïne meer binnenkrijgt vanaf zes uur voor je gaat slapen, is dit meestal geen enkel probleem.

 

Oorzaak 3: Nicotine, marihuana en alcohol

Hoewel veel mensen middelen als nicotine, marihuana en alcohol vaak gebruiken om stress tegen te gaan en zich wat meer ontspannen en kalm te voelen, is dat effect maar van korte duur. Zodra de invloed van het middel begint af te nemen is je lichaam vaak in een nog meer gestreste staat dan ervoor. Natuurlijk is het mogelijk om gewoon nog een sigaret op te steken of om zoveel te drinken dat je uiteindelijk dronken in slaap sukkelt, maar dit zal leiden tot een zeer ondiepe slaap waar je niet blij wakker van zult worden. Ook is het gevaarlijk om onder de invloed van drugs en/of alcohol te gaan slapen, aangezien je kunt overlijden door een hartstilstand of door te stikken in je eigen braaksel. Dit laatste is de bekende rockartiest Jimi Hendrix overkomen.

Als je nicotine, marihuana of alcohol gebruikt om stress te verhelpen, dan is het wellicht aan te raden om dit op andere manieren te doen.

Wetenschappelijk onderzoek heeft al vaak aangetoond dat sporten, lichamelijk en sociaal contact en een gezond voedingspatroon enorm helpen in het verminderen van stress. Ga dus eens een lesje salsa volgen, wandel door het park met een vriend, knuffel je vriendje of vriendin op de bank of maak een heerlijke, gezonde smoothie voor jezelf.

 

Oorzaak 4: Rusteloze benen syndroom (RLS)

Rusteloze benen syndroom is ook wel bekend onder de Engelse term Restless Leg Syndrome (RLS). De symptomen zijn ongemakkelijke gevoelens in de benen, die vooral in de avond opkomen als je in bed ligt en probeert te slapen. Door dit ongemakkelijke gevoel krijg je heel erg de drang om je benen te bewegen. Deze aandoening komt voor bij ongeveer tien procent van alle mensen en neemt vaak toe naarmate mensen ouder worden. Het gevoel kan soms ook maandenlang verdwijnen en vervolgens weer terugkomen. Enkele oplossingen om van dit fenomeen af te komen zijn om in beweging te blijven tijdens de dag of een sport te beoefenen, maar niet te laat op de dag. Een redelijk koele slaapkamer kan in veel gevallen ook helpen.

 

Oorzaak 5: Vrouwenproblemen

Vrouwen hebben in het algemeen met een aantal zaken te maken waar mannen geen last van hebben als het op hun lichaam aankomt. Dit heeft vaak ook een effect op de nachtrust. PMS vlak voor de menstruatie, zwangerschap, de menopauze en perimenopauze kunnen allemaal voor veranderingen in de hormoonhuishouding zorgen die het dag-nachtritme kunnen verstoren. PMS staat voor het premenstrueel syndroom. Dit is een algemene naam voor lichamelijke en emotionele klachten die voor kunnen komen in de periode voor de menstruatie. Een leefstijl met gezonde voeding en een gezond beweegpatroon kunnen deze klachten verminderen. De menopauze staat voor het einde van de menstruatieperiode. De perimenopauze is de fase rond de allerlaatste menstruatie. Deze kan tot een jaar na de laatste menstruatie duren. De ernst van de symptomen verschillen per vrouw.

 

Oorzaak 6: Mannenproblemen

Mannen mogen dan in het algemeen minder problemen van de ingebouwde functies van hun lichaam ondervinden, er zijn wel enkele dingen waar mannen vaker last van hebben dan vrouwen. Deze klachten kunnen een voorbode zijn voor slapeloosheid. Een van die gevallen is een goedaardige prostaathypertrofie, wat vaker voorkomt bij oudere mannen. In dit geval zorgt een opgezwollen prostaatklier voor ongemak en verschillende problemen bij de blaas. Bij mannen met deze klachten leidt dit vaak tot meerdere bezoeken aan het toilet ’s nachts, wat de slaap van de persoon zelf en van zijn eventuele partner verstoort.

 

Oorzaak 7: Chronische pijn

Het hoeft niet uitgelegd te worden hoe mensen die lijden aan een vorm van chronische pijn problemen zullen hebben met slapen. Een vorm van medicatie die heel effectief kunnen zijn in het bestrijden van chronische pijn zijn sommige vormen van antidepressiva, waaronder Celexa en medicatie voor de bestrijding van ADHD. Je hoeft niet depressief of hyperactief te zijn om deze pillen te nemen, maar de effecten die ze op het lichaam hebben, kunnen erg behulpzaam zijn bij het bestrijden van chronische pijn.

 

Oorzaak 8: Psychische klachten en Alzheimer

Onbehandelde of niet goed behandelde psychische problemen, zoals een obsessieve-compulsieve stoornis, vaak dwangstoornis of OCD genoemd, depressie en angststoornissen gaan vaak gepaard met slapeloosheid. Het is hierbij aan te raden om contact op te nemen met de huisarts.

 

Oorzaak 9: Ziekte van Alzheimer

Dementerende mensen slapen vaak pas laat in of worden wakker in het midden van de nacht en spoken dan in het huis rond vanwege insomnia. Dit komt dus vaker voor bij oudere mensen dan bij jonge mensen.

 

Oorzaak 10: Snurken

Snurken kan de persoon waarmee je in hetzelfde bed of in dezelfde kamer slaapt wakker houden, maar je kunt in extreme gevallen zelfs jezelf of mensen in de kamer naast je wakker snurken. Gelukkig is dit probleem meestal redelijk makkelijk te verhelpen door een anti-snurkbeugel, het aanleren van een andere slaappositie, of in sommige gevallen een kleine ingreep door een arts.

 

Oorzaak 11: Slaapapneu

Slaapapneu is een slaapstoornis gerelateerd aan de ademhaling. Vaak stokt je adem voor korte periodes tijdens het slapen, of is die slechts heel zwak. Hierdoor kun je last hebben van insomnia en zul je je overdag futloos en vergeetachtig voelen. Het zal dus lastig zijn om je ergens op te kunnen concentreren.

 

Oorzaak 12: Nachtdiensten

Piloten, klantenservice medewerkers, brandweerlui, verpleegkundigen, vrachtwagenchauffeurs en vele anderen werken ’s nachts en zoeken op het moment dat de zon opkomt pas de lakens op. Mensen die nachtdiensten draaien slapen in die gevallen tegen hun bioritme in en hebben daarbovenop vaak ook een onregelmatig slaappatroon, wat leidt tot bovenmatige slaperigheid, verminderde productiviteit, makkelijk geïrriteerd worden en stemmingsproblemen als gevolg van insomnia.

 

Oorzaak 13: Stress

De dood van een familielid of iemand uit de nabije omgeving, een echtscheiding, een belangrijke deadline die je moet halen op je werk of een aankomend examen of tentamen kan voor een bepaalde periode voor stress en slapeloosheid zorgen.

Als je door een stressvolle situatie wordt overvallen is er vaak niet veel wat je in het moment zelf kunt doen om het probleem meteen op te lossen. Wat wel op de korte termijn voor verbetering kan zorgen is de steun van familie en vrienden en eventuele ademhalingsoefeningen. Op de langere termijn heeft meditatie bewezen van grote dienst te kunnen zijn bij stressvolle situaties, aangezien het zowel het lichaam als gedachtepatronen helpt reguleren. Dagelijkse meditatie of eventueel yoga kunnen helpen om je lichaam en geest te versterken, zodat je op het moment dat je jezelf in stressvolle omstandigheden bevindt, je daar beter tegen bestand bent.

 

Oorzaak 14: Jetlag

Internationale vluchten naar andere tijdzones verstoren je natuurlijke slaappatroon, waardoor je lichaam een paar uur tot soms wel een halve dag achter- of voorloopt op de werkelijke stand van de zon. Hierdoor zul je vaak last krijgen van insomnia. Je lichaam zal een paar dagen op de verkeerde momenten willen slapen en wakker worden en hevig protesteren door middel van slaperigheid, een slecht humeur, eventuele hoofdpijn en een gebrek aan energie.

Een jetlag is moeilijk om te voorkomen, zeker als het om grote tijdsverschillen gaat. Een van de belangrijkste dingen die je kunt doen is je meteen aan de nieuwe tijdzone aanpassen. Ga dus niet op vreemde tijden slapen en probeer jezelf ervan te weerhouden om midden op de dag dutjes te doen. Dit zal even lastig zijn, maar uiteindelijk is dit het beste voor je geestelijk en lichamelijk welzijn op de langere termijn.

 

Oorzaak 15: Het moderne leven

Er zijn nog enkele andere oorzaken van insomnia die een normaal deel zijn geworden van de moderne samenleving, maar die tegen onze natuur ingaan, zoals zoveel dingen in de moderne maatschappij. Een van deze oorzaken is kunstmatig licht wat met name van de schermen van je computer en smartphone komt. Deze stralen namelijk een blauw licht uit dat ons brein interpreteert als daglicht. ‘En als het dag is hoef ik nog niet te slapen!’ Denkt het brein dan. Een handige oplossing hiervoor is om een programma op de computer of een app op je smartphone te installeren die deze verwarrende lichtfrequenties blokkeert. Je scherm krijgt dan een oranjeachtige gloed. Dit zal er op het eerste gezicht even raar uitzien, maar het went snel en je zult merken dat het veel rustiger is voor je ogen en je veel beter kunt slapen.

Als je nog steeds slaapproblemen hebt en je denkt dat het gerelateerd is aan kunstmatig licht, kun je ook een speciale bril kopen die al het licht dat dezelfde frequenties als daglicht heeft blokkeert. Een alternatief is om ’s avonds geen lampen meer aan te doen en alleen maar kaarslicht te gebruiken. Je kunt ook speciale lampen kopen, mocht je je niet klaar voelen meteen helemaal terug naar de middeleeuwen terug te gaan.

Naast kunstmatig licht dat direct je ritme beïnvloedt, zijn er nog vele andere factoren die een onoverkomelijk deel zijn van het moderne leven en indirect een negatief effect op je slaap hebben. Zo is het vooral in steden zo dat het ’s nachts door onder andere straatverlichting nooit meer helemaal donker is. Zeker in het dichtbevolkte Nederland, waar een groot deel van het platteland ook nog eens is volgebouwd met kassen welke veel licht uitstoten, is dit een groot probleem.

Daarnaast is er in stedelijke gebieden het probleem van luchtvervuiling en is er minder zuurstof in de lucht, omdat er veel minder bomen en grassen in de omgeving zijn dan in de natuurlijke omgeving waar we oorspronkelijk vandaan kwamen. Je zal waarschijnlijk al eens gemerkt hebben dat je op vakantie als je kampeert in de bossen of bij de zee veel makkelijker en dieper slaapt. Daarom zijn vakanties zo belangrijk om je lichaam en geest te resetten. Mocht je in de stad wonen, zorg er dan voor dat je goed sluitende gordijnen hebt en koop ook eens een paar mooie kamerplanten!