Selecteer een pagina

Wat is slaap en waarom is het zo belangrijk?

door | 17-apr-2019 | Gezondheid | 0 Reacties

In dit artikel worden de volgende onderwerpen besproken:

  • Wat is slaap en waarom slapen we?
  • Wat zijn de slaapfasen?
  • Hoeveel slaap hebben we nodig?
  • Wat gebeurt er als ik te weinig slaap?
  • Wat is slapeloosheid?



Wat is slaap en waarom slapen we?

Tijdens de slaap rust je lichaam uit, maar rusten de hersenen zeker niet. Je bewustzijn vermindert, maar is niet compleet verdwenen. Allerlei prikkels worden geblokkeerd door je hersenen, maar je bent nog wel degelijk gevoelig voor een aantal prikkels. Zo word je weer wakker als de wekker gaat. Volgens sommige wetenschappelijke onderzoeken hebben volwassenen acht uur slaap per dag nodig en volgens andere weer zeven uur. Of het nu zeven, acht of tien uur is dat je slaapt, je slaap bestaat uit een tweetal fasen. Dit zijn de rapid eye movements slaap, oftewel de REM-slaap en de non-REM-slaap. De non-REM-slaap is verder in te delen in drie fasen. Al deze fasen samen worden ook wel de slaapcyclus genoemd. Deze slaapcyclus wordt gemiddeld vier tot vijf keer per nacht doorlopen. Eén zo’n cyclus duurt ongeveer anderhalf uur. Des te langer je slaapt, des te minder diep je slaapt. Hierdoor droom je meer aan het einde van de nacht. Het gebeurt natuurlijk wel eens dat je niet lekker slaapt en een aantal keer per nacht wakker wordt. Als dat gebeurt kun je niet diep genoeg slapen, waardoor je de volgende dag sneller prikkelbaar en wat vermoeid bent. Tijdens de slaap daalt de activiteit van je hersenen, spijsvertering en stofwisseling. Dit zorgt ervoor dat je dus minder energie verbruikt dan wanneer je wakker bent. Ook je bloeddruk en hartslag nemen af. Ook zorgt de slaap voor een natuurlijk versneld proces van het herstel van wonden, spierweefsel, het immuunsysteem en hormoonspiegels.

 

Wat zijn de slaapfasen?

Zoals je nu weet is de non-REM-slaap in te delen in drie fasen. Samen met de REM-slaap zijn dit dus vier fasen. Deze vier fasen worden hieronder per fase uitgelegd.

 

Fase 1

Dit is de eerste fase van de non-REM-slaap. Deze fase wordt ook wel de sluimerfase of doezeligheid genoemd. In deze fase daalt je lichaamstemperatuur, word je moe en worden je oogbewegingen veel trager dan als je helemaal wakker bent. Je hebt dus het gevoel dat je ogen ieder moment dicht zullen vallen. De spierspanning in je nekspieren neemt af. Je kunt nog altijd prima nadenken en compleet wakker worden door geluiden uit de omgeving. Deze fase bevindt zich dus tussen de slaap en het wakker zijn in. Als je uiteindelijk besluit om je ogen te sluiten als het gevoel hebt dat ze anders zelf dichtvallen, neemt de activiteit van je hersenen ook af. Dit stadium van de slaap duurt zo’n vijf tot tien minuten.

 

Fase 2

Dit is de tweede fase van de non-REM-slaap. Deze fase wordt ook wel de lichte slaap of het inslapen genoemd. Deze fase is echt het begin van de slaap. Omgevingsgeluiden kunnen je niet meer wakker maken, maar lichamelijk contact kan er nog wel voor zorgen dat je wakker wordt. Je spierspanning neemt nu over heel je lichaam af. Tijdens de slaap bevind je je zo’n drie tot vier uur in deze fase. Dit is dus ongeveer de helft van je slaap.

 

Fase 3

Dit is de derde en laatste fase van de non-REM-slaap. Deze fase wordt ook wel de diepe slaap genoemd. Tijdens deze fase zullen je hartslag en ademhaling het laagst zijn. Je spierspanning en
-activiteit is zo goed als nul. In deze fase kan je lichaam zich herstellen van de activiteiten van de dag, of van bijvoorbeeld een deel van een griepje. Je kunt wakker worden of wakker gemaakt worden, maar als dat gebeurt is de kans groot dat je duizelig wordt en even niet meer weet waar je nu precies bent. Deze fase duurt het langst als je de slaapcyclus voor de eerste keer doorloopt. De keren hierna wordt deze fase steeds korter. Als je ouder wordt zul je merken dat slapen niet meer zo verfrissend is als in de jaren daarvoor. Dit komt doordat je je door de jaren heen steeds minder lang in deze slaapfase bevindt.

 

Fase 4

De vierde fase bestaat uit de REM-slaap. Deze fase wordt ook wel de droomslaap of paradoxale slaap genoemd. Zoals je weet staat de afkorting REM voor rapid eye movement. Dit komt doordat je in deze slaapfase veel snelle heen-en-weerbewegingen met je ogen maakt. Dromen doe je in ook in deze fase. De REM-slaap krijgt dus ook de naam ‘paradoxale slaap’. Dit komt omdat er een soort paradox ontstaat. Je spieren zijn compleet ontspannen, maar er is erg veel hersenactiviteit. Deze hersenactiviteit is net zoveel als wanneer je gewoon wakker bent. In de REM-slaap ben je je helemaal niet bewust van je omgeving. De lengte van deze fase is tegenovergesteld aan die van de diepe slaap. Tijdens de nacht breng je per slaapcyclus steeds minder tijd door in de diepe slaap, maar juist steeds meer tijd in de REM-slaap. Je bevind je ongeveer 20 tot 25 procent van de tijd die je slaapt in de REM-slaap.

 

Hoeveel slaap hebben we nodig?

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat wij mensen gemiddeld zo’n 7:45 uur aan slaap per nacht nodig hebben. Dit is dus een gemiddelde en dat kan dus per persoon verschillen. Zo zijn er mensen die aan vijf uur slaap per nacht genoeg hebben en mensen die een uurtje of negen nodig hebben. Het hangt er dus vanaf hoeveel slaap je nodig hebt om je dagelijkse taken goed uit te kunnen blijven voeren. De gemiddelde hoeveelheid slaap die we nodig hebben hangt ook van de leeftijd af. Het gemiddelde van 7:45 uur geldt voor volwassenen. Tieners hebben gemiddeld negen uur per nacht nodig en kinderen tussen de één en vijf jaar hebben per nacht gemiddeld twaalf uur nodig. Baby’s van nul tot twee maanden hebben het meeste slaap nodig. Zij hebben zo’n twaalf tot achttien uur aan slaap nodig.

 

Wat gebeurt er als ik te weinig slaap?

Als je te weinig slaapt zal je lichaam zich niet helemaal kunnen herstellen. Dit geldt niet alleen voor je lichaam, maar ook voor je geest. Vermoeidheid heeft een negatieve bijdrage aan verkeersongevallen. Zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat tien tot vijftien procent van de verkeersongevallen mede veroorzaakt worden door vermoeidheid. Vermoeidheid komt je rijvaardigheid dus niet ten goede.

Zo ben je slechter in staat om informatie te verwerken, is je coördinatie minder en ben je wat sneller geïrriteerd. Hierdoor is het moeilijker om je lijn te houden en om goed te anticiperen op de acties van andere weggebruikers. Als je niet uitgerust bent, is het lastiger om goed na te kunnen denken en je volledige aandacht erbij te houden. Je kunt je dus minder goed concentreren. Ook ben je minder goed in het oplossen van problemen. Hierdoor zou het kunnen dat je minder goed functioneert op school of op het werk en dat je minder creatief bent. Omdat een gebrek aan slaap ervoor zorgt dat je informatie niet goed kunt verwerken, is het dus heel goed mogelijk dat je geheugenproblemen krijgt.

 

Gezondheidsproblemen

Slaaptekort zorgt niet alleen voor praktische problemen. Zo wordt de kans op gezondheidsproblemen aanzienlijk vergroot. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mensen die aan slaapstoornissen en aan chronisch slaaptekort lijden meer kans hebben op hartproblemen, een beroerte, een hoge bloedruk en diabetes type 2. Een langdurig gebrek aan goede nachtrust kan ervoor zorgen dat het proces van een depressie zich sneller ontwikkelt. Niet alleen de kans op deze aandoeningen vergroot. Zo zijn mensen met een slaaptekort eerder vatbaar voor infecties. Hierbij kan het dus ook gaan om een verkoudheid of een griepje. De kans is zeer groot dat je bij een slaaptekort ook pijntjes gaat voelen, zoals spier- en hoofdpijn.

Een slaapgebrek kan ook hersenschade met zich meebrengen. Als je gedurende een lange tijd niet of te weinig slaapt, sterven neuronen in de hersenen af. Deze neuronen zijn mede verantwoordelijk voor je slaapritme en je concentratie. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat deze hersenschade blijvend is. Hier is dus niets meer aan te veranderen. Het slaaptekort proberen in te halen heeft geen zin.

 

Huidproblemen en gewichtstoename

Te weinig slaap zorgt ervoor dat je lichaam meer cortisol aanmaakt. Cortisol staat ook wel bekend als het stresshormoon. Hierdoor kan het zijn dat je je ook gestrest voelt. Een verhoogde concentratie cortisol zorgt ervoor dat je huid droger wordt en het beschadigt de barrière van je huid. Je krijgt een doffe huid, kringen onder je ogen en je ziet bleek. Je kan ook last krijgen van puistjes en een schilferige huid.

Bij een chronisch slaaptekort produceert je lichaam steeds meer ghreline en steeds minder leptine. Deze stoffen zijn allebei hormonen. Ghreline zorgt ervoor dat je eetlust wordt opgewekt en leptine zorgt ervoor dat het gevoel van honger gestild wordt. Door deze verandering zul je meer eten dan je verbrand, en dus aankomen. Het zorgt er ook voor dat je sneller voor ongezond eten kiest in plaats van gezond eten. Dit komt doordat je sneller koolhydraatrijk voedsel wilt eten als je vermoeid bent. Dit voedsel zorgt voor een ‘oppepper’ van het lichaam, waardoor je er steeds meer van wilt hebben.

 

Wat is slapeloosheid?

Je lijdt aan slapeloosheid als je moeite hebt om in slaap te vallen of als je vaak wakker wordt en dan moeite hebt om verder te kunnen slapen. Slapeloosheid staat ook wel bekend als insomnia. Meer dan de helft van alle Nederlanders heeft wel eens last van insomnia. tien procent van de Nederlanders lijdt aan chronisch slaapgebrek. De kans op slapeloosheid is bij ouderen en bij vrouwen hoger dan bij de rest van de mensen. In dit artikel worden de meest voorkomende oorzaken van slapeloosheid beschreven.